Mannréttindabrot í boði vinstri stjórnar

Ríkisstjórnin hefur ekki enn hirt um að afturkalla hrokafullt svarbréf ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar til Mannréttindanefndar SÞ, heldur hefur hún aðeins beðið nefndina um frekari frest. Boðskapur bréfsins - í reyndinni þess efnis, að íslenzkur sjávarútvegur útheimti ítrekuð mannréttindabrot - stendur því enn sem svar íslenzkra stjórnvalda til nefndarinnar. Samfylkingin getur ekki lengur kennt Sjálfstæðisflokknum um, að bréfið hefur ekki enn verið afturkallað. Ekki bara það: nú stýrir VG nýju dómsmála- og mannréttindaráðuneyti eins og til að bíta höfuðið af skömminni.

Tvær leiðir

Tvær tillögur lágu fyrir stjórnskipaðri nefnd, sem falið var að leggja á ráðin um endurskoðun fiskveiðilaganna í samræmi við stjórnarsáttmálann. Önnur tillagan er kennd við "tilboðsleið" og lýsir vandlegri útfærslu á fyrningu aflaheimilda á tuttugu árum í samræmi við stjórnarsáttmálann, sem er vel í lagt eftir allt, sem á undan er gengið.

Hin tillagan er kölluð "samningaleið" og felur í sér uppgjöf ríkisstjórnarinnar fyrir útvegsmönnum. Skýrsla nefndarinnar er óvönduð, í henni eru alvarlegar villur, og hún er lituð af hlutdrægum heimildum. Til dæmis eru rakin í þaula gömul rök íslenzkra lögfræðinga, þótt Mannréttindanefnd SÞ hafi fjallað rækilega um rökin og hafnað þeim.

Meiri hluti nefndarinnar mælir með samningaleiðinni. Ekki þar fyrir, að ríkisstjórnin hyggist semja um lausn málsins við þjóðina, svo sem orðalag stjórnarsáttmálans felur í sér. Nei, öðru nær, stjórnmálamennirnir hafa setið að samningum við útvegsmenn eina með gamla laginu og hafa þó aldrei fengizt til að greina frá því fé, sem útvegsfyrirtækin hafa borið á flokkana árum saman líkt og bankarnir og önnur útrásarfyrirtæki gerðu fram að hruni. Niðurstaða nefndarinnar bendir til, að ríkisstjórnin ætli sér að rjúfa heitið um fyrningu kvótans á tuttugu árum og einnig vilyrði forsætisráðherra um að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Þá reynir á forseta Íslands. Hann getur beitt málskotsrétti sínum til að knýja fram þjóðaratkvæðagreiðslu.

Hyldjúpt skuldafen

Hvers vegna býst ríkisstjórnin til að ganga á bak orða sinna? Hér þykknar þráðurinn. Uppgjöfin helgast öðrum þræði af umhyggju stjórnmálamannanna fyrir bönkunum. Sjávarútvegurinn er á hvínandi kúpunni eins og jafnan áður og kann ekki annað, enda hefur hann verið á ríkisframfæri í aldarfjórðung í gegnum ókeypis afnot af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar. Skuldir margra útvegsfyrirtækja eru meiri en svo, að þau ráði við þær. Skuldasöfnunin stafar ýmist af gamalli óráðsíu, sem einkennir ævinlega atvinnugreinar á langvinnu ríkisframfæri, eða nýrri græðgi, sem birtist í því, að útvegsfyrirtækin reyndu mörg að auðgast á glórulausu braski fram að hruni og veðsettu sameignina upp í rjáfur í því skyni.

Þetta er alkunna, þótt ekki hafi enn verið gerð opinber grein fyrir þessum hluta uppgjörs gömlu bankanna. Inni í eignasafni bankanna eru lán til útvegsfyrirtækja, sem þau geta mörg ekki staðið skil á. Því hafa erindrekar útvegsins gripið til þess ráðs að kenna fyrningu kvótans samkvæmt stjórnarsáttmálanum um aðsteðjandi fjárhagserfiðleika útgerðarinnar. Hitt er sönnu nær, að mörg útvegsfyrirtæki eiga ekki fyrir skuldum, jafnvel þótt þau haldi áfram að þiggja ókeypis aðgang að sameignarauðlindinni. Útvegurinn í heild er ámóta skuldugur og Reykjanesbær miðað við tekjur.

Burt með brennuvargana

Sannleikurinn um skuldavanda sjávarútvegsins af völdum kvótakerfisins þarf að koma fram. Nóg er samt hræsnin og lygin, sem læsir sig um allt samfélagið. Greið leið að réttu marki er að halda fast við fyrningu kvótans, helzt á mun skemmri tíma en tuttugu árum, birta upplýsingar bankanna um stöðu útvegsins og leyfa þeim fyrirtækjum, sem eiga ekki fyrir skuldum eða þykjast ekki geta greitt fyrir afnot sín af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar, að skipta um eigendur.

Þeir, sem settu sjávarútveginn í þrot, eiga ekki heima á fyrsta farrými. Þeim hæfir að sitja aftur í. Hið sama á við um stjórnmálastéttina og útrásarliðið, sem keyrði Ísland í kaf.

Í umfjöllun sinni mun Jónas greina frá hugmyndum sínum um setrið, hvað þarf til að það verði að veruleika, þeim hugmyndum sem uppi er um starfsemi þess og framtíðarsýn. Einnig mun hann eftir því sem tími gefst til fjalla um þennan næsta nágranna okkar, landið og íbúa þess og samskipti og samskiptamöguleika íbúa þessara tveggja landa í náinni framtíð.

Jónas Guðmundsson er fæddur og uppalinn í Reykjavík og er lögfræðingur að mennt, Hann var skipaður sýslumaður í Bolungarvík 1990 og hefur búið þar síðan.

Í ákæru segir að maðurinn hafi á tímabili frá 5. nóvember 2008 til 30. júlí 2009 misnotað aðstöðu sína sem skólastjóri, bæði á þáverandi heimili sínu að Innstu-Tungu í Tálknafirði, og í húsnæði Grunnskólans á Tálknafirði, að Sveinseyri. Hann hafi dregið sér samtals rúmlega eina og hálfa milljón með óheimilum millifærslum af bankareikningi skólans hjá Sparisjóði Vestfirðinga, sem skólastjórinn fór með vörslu á og hafði aðgang að með heimabanka. Af heildarupphæðinni færði maðurinn inn á eigin bankareikning tæpar 1,3 milljónir í nítján færslum. Samtals 230 þúsund færði hann svo í sex færslum inn á bankareikning eiginkonu sinnar.

Þjóðir hafa ekki eina skoðun, en þær eiga það til að hafa sameiginlega persónu. Þar með er ekki sagt að allir séu partur af henni. Því minni sem samfélög eru því meira ráðandi getur ein skoðun orðið, en líklega aldrei algild. Færeyingar eru ofboðslega vinalegir, gestrisnir og kurteisir. Ísland og Færeyjar eiga nánast sama tungumál og ótrúlega svipaða sögu. Það er eðlilegt að okkar samskipti séu mikil og gagnkvæm virðing ríki. Það er þó ekki það sama að vera kurteis og að vera fordómalaus.

Kannski er það einmitt það sem gerir Jenis að öfgamanni í Færeyjum. Hann gaf frá sér mjög aggressífa afstöðu, í landi þar sem kurteisi og gestrisni er almenn. Hatur á hinsegin fólki er einfaldlega ekki sú jaðarskoðun þar og hún er hér. Íslendingar eru stuðningsfólk mannréttinda hinsegin fólks, og það gerir skoðanir Jenis að öfgaskoðun hér á landi en verum ekki svo sjálfhverf að halda að fordómar gegn hinsegin fólki séu allsstaðar öfgaskoðanir. það eru eðlileg viðbrögð borgara að fjarlægja sig frá átökum, það er ekkert sem miðstéttin óttast meir en að vera jaðarsett.

Joseph P. Overton, gerði kenninguna um Overton gluggan. Það er í raun kenning um að á hverjum tíma séu vissar skoðanir ráðandi og ásættanlegar. Þannig er viss hugmyndafræðilegur gluggi opinn í almennri umræðu. Overton skipti skoðunum niður í stig þau eru óhugsandi, róttæk, ásættanleg, skiljanleg, almenn, stefna/reglur. Þessi gluggi er mismunandi eftir löndum. Til eru lönd þar sem það er argasta rótæki að finnast að konur eigi að fá að keyra bíl. Sumstaðar er þróunarkenningin tabú, til eru svæði þar sem efasemdir um hlýnun jarðar eru mjög mainstream, og sumstaðar er það fjarstæðukennt að trúleysingi nái frama í stjórnmálum, það eru til lönd þar sem fólk er kurteist og fordómafullt.

Það er skammarlegt að sjá ráðamenn hér heima taka þátt í þöggun um raunverulega stöðu hinsegin fólks í Færeyjum. Ég vellti fyrir mér hver viðbrögðin hefðu verið ef Jenis av Rana hefði neitað að snæða með Jóhönnu vegna þess að hún væri svört, blind eða kristin. Það hefur nefnilega komið rækilega í ljós þrátt fyrir yfirlýsingar um annað að andstaða við lífsgæði og mannréttindi hinsegin fólks er alls ekki jaðarskoðun í Færeyjum.

Raunveruleg fórnarlömb er hinsegin fólk í Færeyjum ekki Færeyingar eða Jóhanna. Jenis av Rana er maður með bakland. Hann er læknir, formaður miðjuflokksins, þingmaður og trúarleiðtogi. Hann kemur fram af hatri og hroka við erlendan ráðherra og gest. Hvernig heldur fólk sem nú ver samfélagið sem kaus hann á þing að þessi maður komi fram við hinsegin táning sem ekki nýtur neinnar stöðu í Færeysku samfélagi?

Færeyingar verða að sinna sínum ímyndavanda sjálfir. Það er ekki okkar hlutverk að verja þá og halda á lofti klisjum um að ekki megi dæma þjóð fyrir einn mann. það er nefnilega alveg hægt að dæma samfélag eftir þeirra kjörnu fulltrúum, sérstaklega þegar í landinu ríkir lýðræði. Enn fremur má dæma Færeyinga fyrir þá staðreynd að Jenis er kosinn eftir að upp komu ásakanir um að hann hefði brotið barnaverndarlög með því að tilkynna ekki misnotkun sem átti sér stað innan hans safnaðar. Með sömu rökum má dæma Íslendinga fyrir Árna Jóhnsen, kjörin fulltrúa sem á að baki sér stuld, múturþægni og að hafa ráðist á t.d. Pál Óskar. Sá hinn sami fékk svo syndaaflausn með vægast sagt vafasömum aðferðum. Fyrir það má dæma okkur og í raun vona ég að fólk taki þetta inn í reikninginn.

Jenis hefur rétt á að hata vilji hann það, en það er skylda okkar allra að sjá til þess að fólk um allan heim sjái bakslagið sem hatur leiðir af sér. það skiptir hisnegin fólk og alla minnihluta máli að sjá það skýrt að almenningur tekur afstöðu með grunnréttindum og lífsgæðum allra. Það eru slæm skilaboð sem almenningur sendir þegar tekið er þátt í að breiða yfir fordóma. Málfrelsið er líka fyrir þá sem vilja gagnrýna hatur og fordóma, málfrelsið var aldrei hannað eingöngu til að verja "miðaldra, hvíta, kristna karlmenn í valdastöðu". 

Björn Valur Gíslason
Guðbjartur Hannesson
Lilja Rafney Magnúsdóttir
Svanfríður Jónasdóttir